दोन बळी घेणारा वाघ अजूनही मोकाट!

१५ दिवसांत जेरबंद करा, अन्यथा नवेगाव गेट बंद करून बेमुदत ठिय्या आंदोलन!

खडसंगी, बरडघाट, पांढरपौनी, झरी परिसरातील ग्रामस्थांचा वन विभागाला इशारा; शेतकरी व शेतमजुरांच्या सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर

उप संपादक 

विलास मोहिणकर 

चंद्रपूर : - चंद्रपूर जिल्ह्यातील चिमूर तालुक्यातील खडसंगी वनपरिक्षेत्राच्या बफर क्षेत्रात वाघाचा वाढता वावर आणि वाघाच्या हल्ल्यात दोन नागरिकांचा झालेला मृत्यू यामुळे परिसरातील गावांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. दोन नागरिकांचा बळी गेल्यानंतरही संबंधित वाघाला अद्याप जेरबंद करण्यात आले नसल्याने ग्रामस्थांमध्ये वन विभागाच्या कार्यपद्धतीबाबत तीव्र नाराजी व्यक्त होत आहे. या पार्श्वभूमीवर खडसंगी, बरडघाट, पांढरपौनी, झरी आणि परिसरातील ग्रामस्थांनी वन विभागाला १५ दिवसांचा अल्टिमेटम दिला आहे. या कालावधीत वाघाला जेरबंद न केल्यास निसर्ग पर्यटनासाठीचे नवेगाव गेट बंद करून बेमुदत ठिय्या आंदोलन छेडण्यात येईल, असा स्पष्ट इशारा ग्रामस्थांनी निवेदनातून दिला आहे.

दोन हल्ले, दोन मृत्यू; नागरिकांमध्ये भीतीचे सावट

२३ एप्रिल २०२६ रोजी वाहनगावलगतच्या बोथली नियतक्षेत्रातील कक्ष क्रमांक ५५ येथे स्व. शंकर दादाजी मसराम यांच्यावर वाघाने हल्ला केला होता. या हल्ल्यात त्यांचा मृत्यू झाला. त्यानंतर ६ जुलै २०२६ रोजी याच कक्षात नवेगाव (पुनर्वसित) येथील स्व. राजेंद्र तिमाजी भोयर हे शेतीच्या कामासाठी गेले असताना त्यांच्यावरही वाघाने हल्ला केला. या घटनेत त्यांचाही दुर्दैवी मृत्यू झाला.

अवघ्या काही महिन्यांच्या अंतराने दोन नागरिकांचा वाघाच्या हल्ल्यात मृत्यू झाल्याने परिसरातील ग्रामस्थांमध्ये दहशतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. शेतशिवारात कापूस, तूर यांसह विविध पिके उभी असून, वाघाच्या वावरामुळे शेतकरी आणि शेतमजुरांना शेतीची कामे करताना जीव धोक्यात घालावा लागत आहे. अनेक नागरिक भीतीपोटी शेतात जाणे टाळत असल्याने शेतीच्या कामांवर तसेच त्यांच्या उपजीविकेवर परिणाम होत असल्याचे ग्रामस्थांनी निवेदनात नमूद केले आहे.

आंदोलनानंतरही वाघाचा बंदोबस्त नाही?

वाघाच्या वाढत्या वावराकडे आणि नागरिकांच्या सुरक्षेच्या प्रश्नाकडे वन विभागाचे लक्ष वेधण्यासाठी १६ जुलै २०२६ रोजी ग्रामस्थांनी वनपरिक्षेत्र कार्यालयासमोर बेमुदत ठिय्या आंदोलन केले होते. या आंदोलनादरम्यान संबंधित वाघाला जेरबंद करण्याबाबत आदेश पारित झाल्यानंतर ग्रामस्थांनी आपले आंदोलन मागे घेतले होते.

मात्र, आदेश होऊन तीन महिन्यांहून अधिक कालावधी उलटल्याचा दावा ग्रामस्थांनी केला असून, अद्याप वाघाला जेरबंद करण्यात न आल्याने त्यांच्या संयमाचा बांध सुटत चालला आहे. केवळ आश्वासने आणि आदेशांपुरते मर्यादित न राहता प्रत्यक्ष कारवाई करून नागरिकांना सुरक्षितता प्रदान करावी, अशी मागणी आता जोर धरू लागली आहे.

महिला, विद्यार्थी आणि शेतकऱ्यांच्या जीविताचा प्रश्न

वाघाच्या वावरामुळे केवळ शेतकरीच नव्हे, तर महिला, विद्यार्थी, ज्येष्ठ नागरिक, शेतमजूर आणि सर्वसामान्य ग्रामस्थांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न गंभीर बनला आहे. सरपण गोळा करणे, जनावरांसाठी चारा आणणे, शेतात जाणे किंवा दैनंदिन कामांसाठी घराबाहेर पडणेही नागरिकांसाठी चिंतेचे कारण ठरत आहे.

ग्रामीण भागातील अनेक कुटुंबांची उपजीविका शेती आणि शेतमजुरीवर अवलंबून आहे. अशा परिस्थितीत वाघाच्या भीतीमुळे शेतात जाणे कठीण झाल्यास आर्थिक नुकसान सहन करण्याची वेळ शेतकऱ्यांवर येऊ शकते. त्यामुळे वन विभागाने परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून नागरिकांच्या जीविताच्या संरक्षणासाठी तातडीने प्रभावी उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी ग्रामस्थांनी केली आहे.

बेरोजगार युवकांना पुन्हा कामावर घ्या!

मानव-वन्यजीव संघर्ष कमी करण्यासाठी परिसरातील काही बेरोजगार युवकांना गस्त घालणे, नागरिकांमध्ये जनजागृती करणे आणि वाघाच्या हालचालींबाबत सतर्कता निर्माण करणे यांसारख्या कामांसाठी नियुक्त करण्यात आले होते. मात्र, एक-दोन महिन्यांनंतर या युवकांना कामावरून कमी करण्यात आल्याने गावपरिसरातील गस्त आणि जनजागृतीसाठी आवश्यक मनुष्यबळाची कमतरता निर्माण झाल्याचे ग्रामस्थांचे म्हणणे आहे.

या युवकांना तातडीने पुन्हा कामावर घेऊन नियमित गस्त घालण्याची व्यवस्था करावी. तसेच गाव आणि शेतशिवार परिसरात नागरिकांना सतर्क करण्यासाठी जनजागृती मोहीम राबवावी, अशी मागणीही निवेदनातून करण्यात आली आहे.

वन विभागासमोर ग्रामस्थांचा स्पष्ट इशारा

संबंधित वाघाच्या हल्ल्यांत दोन नागरिकांचा मृत्यू झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर नागरिकांच्या जीविताला असलेला संभाव्य धोका लक्षात घेऊन वाघाला पुढील १५ दिवसांत जेरबंद करण्यासाठी प्रभावी व कायदेशीर कार्यवाही करावी, अशी मागणी मुख्य वनसंरक्षक तथा क्षेत्र संचालक, ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प, चंद्रपूर यांच्याकडे करण्यात आली आहे.

यासोबतच गाव आणि शेतशिवारात नियमित गस्त वाढविणे, पुरेसे मनुष्यबळ उपलब्ध करून देणे, नागरिकांमध्ये जनजागृती करणे आणि वाघाच्या हालचालींवर प्रभावी देखरेख ठेवणे, या उपाययोजनांची तातडीने अंमलबजावणी करण्याची मागणी ग्रामस्थांनी केली आहे.

१५ दिवसांत वाघ जेरबंद झाला नाही, तर नवेगाव गेट बंद करून बेमुदत ठिय्या आंदोलन छेडण्यात येईल, असा ठाम इशारा ग्रामस्थांनी दिला आहे. त्यामुळे नागरिकांच्या सुरक्षेचा प्रश्न सोडविण्यासाठी वन विभाग आता कोणती ठोस पावले उचलतो, याकडे खडसंगी, बरडघाट, पांढरपौनी, झरी आणि परिसरातील नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.

यावेळी प्रमोद श्रीरामे, धर्मेंद्र रामटेके, स्वप्निल श्रीरामे, आकाश रिनके, बादल दोडके, विशेषराव मडावी आणि रामराव घरत उपस्थित होते.